نعماء : نعمت بخشى بنعمتى كه اثر آن در روى صاحب نعمت ظاهر گردد . و ضراء مقابل آن است . فرح و سرور : نظير يكديگرند در معنى ، و به معناى گشايش دل است بوسيلهء چيزى لذت بخش . فخور : به كسى گويند كه بسيار فخر و مباهات كند ، و اين لفظ در نكوهش استعمال شود زيرا به معناى تكبر كردن بر كسى است كه تكبر بر او جايز نيست . تفسير : خداى سبحان در اين آيات حال كفران كردن انسان را در مقابل نعمتهاى او بيان فرموده چنين گويد : « وَ لَئِنْ أَذَقْنَا الْإِنْسانَ مِنَّا رَحْمَةً » و اگر نعمت سلامتى و وسعت در مال و فرزند و ساير نعمتهاى دنيايى ديگر را بر انسان ارزانى داريم . « ثُمَّ نَزَعْناها مِنْهُ » سپس بر طبق مصلحتى كه ما ميدانيم آن نعمت را از وى برگيريم . « إِنَّهُ لَيَؤُسٌ كَفُورٌ » او كه عادتش بر نوميدى و كفران نعمت است نوميد و كفران پيشه گردد ، و منظور كافرانى هستند كه نسبت بخداى حكيم جاهل و نادان هستند و نميدانند كه او نعمتى را به بنده‌اش نميدهد و از وى باز نگيرد جز از روى مصلحت و حكمت . « وَ لَئِنْ أَذَقْناهُ نَعْماءَ بَعْدَ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ » و اگر پس از بلائى كه به او رسيده است نعمتى را بر وى ارزانى داشته و بدهيم . « لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّيِّئاتُ عَنِّي » در هنگام فرود آمدن نعمت اظهار كند كه آنچه موجب ناراحتى و تنفر طبع من بود بر طرف گرديد و ديگر بسراغ من نخواهد آمد ، و منظور از « سيئات » در اينجا سختيها و دردها و بيماريها است ، و با اين سخن ديگر شكر خداى را بجا نياورد و سپاسگزارى نكند . « إِنَّهُ لَفَرِحٌ فَخُورٌ » براستى كه وى شادمان گشته و بمردم فخر و مباهات كند ،